De RES en de kernwaarden van de Vechtstreek

De discussies en de besluitvorming rond de Regionale Energie-Strategieën in de Vechtstreek (RES-NHZ en RESU16) raken de kernwaarden die dit landelijk gebied maken tot wat het is.

De naam van de in 1936 opgerichte Commissie voor de Vecht en het Oostelijk en Westelijk Plassengebied maakt het al duidelijk: er is hier sprake van gevarieerde landschappen. In het midden de meanderende rivier de Vecht van Utrecht naar Muiden en aan weerszijden Vechtweiden, langs de rivier, en verderop de veenweiden, deels omringd door kleinere veenrivieren zoals Gein en Angstel. En natuurlijk de meren en de verveende plassen. Al met al een kleinschalig landschap met sterk wisselende aanzichten, een bijzondere variant van het coulissenlandschap.

Het mag een klein wonder heten dat de Vechtstreek in de recente geschiedenis behoed is voor al te rigoureuze opname in de infrastructurele dynamiek van de Randstad of Deltametropool. De grotere bouwopgaves rond Amsterdam en Utrecht hebben de Vechtstreek vooralsnog ongemoeid gelaten – met de Bloemendalerpolder bij Weesp en de A1 als uitzondering. En herhaalde pogingen om de A6-A9-verbinding door het open poldergebied van Aetsveld, Keverdijk en Naardermeer te laten lopen hebben in dit waterrijke gebied naar eenieder mag hopen definitief schipbreuk geleden.

De Vechtstreek is daardoor redelijk behouden gebleven als een uniek landschappelijk en cultuur-historisch gebied dat door de menselijke maat wordt gekenmerkt. Daarom is het ook zo’n gewaardeerd gebied voor vormen van extensieve recreatie: wandelen, fietsen, roeien, kanoën en (rustig) varen. Het is met recht een cultuurlandschap, het menselijk ingrijpen in het oorspronkelijk natuurlijke landschap is overal zichtbaar maar dat is aantoonbaar met veel ‘zorg’ gedaan.

Een belangrijk resultaat van het menselijk ingrijpen in het Vechtlandschap zijn de ‘doorzichten‘ en ‘uitzichten‘ op het open poldergebied. Voor een deel zijn deze zichten begrensd door geboomte langs de nattere delen van het gebied zoals de plassen, de rivieren en ook het Amsterdam-Rijnkanaal. Maar steeds blijft daarbij ‘de maat’ behouden. De uitzichten zijn ook benoemd en beschermd vanwege het belang van de Vechtpolders in het kader van de Waterlinies en de Stelling van Amsterdam. Daarnaast maken veel polders en plassen in de Vechtstreek deel uit van Natura-2000 of NNN-gebieden (zoals Naardermeer en Oostelijke Vechtplassen) of van Bijzondere Provinciale Landschappen (v/h b.v. Provinciale Aardkundige Monumenten – zoals de Aetsveldse Polder, tevens Weidevogelkerngebied).

Al met al presenteert het Vechtplassengebied zich als een waterrijk regionaal park tussen Amsterdam en Utrecht, aansluitend bij de hogere Gooise Heuvelrug. Een bijdrage aan de nodige klimaatmaatregelen die beter past bij het karakter van het landschap zou bij voorbeeld waterberging of verhoging van het grondwaterpeil kunnen zijn. Liever niet de lucht in. Mega-windmolens in de Vechtstreek zouden zijn als een kudde olifanten in een porseleinkast. Zoals olifanten hun eigen habitat verdienen, zo geldt dat ook voor de grote windmolens.

FC – zie voor het geactualiseerde standpunt van de Vechtplassencommissie (VPC) m.b.t. de huidige RES-opgaves het dossier Energietransitie met daarin de Randvoorwaarden van de VPC inzake zon- en windenergie-installaties.

Afbeelding ontleend aan Stop Windturbines Aetsveld


			

Veeneiken in de Vechtstreek – Minidocumentaire

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) heeft een zeer interessante documentaire gemaakt over de geschiedenis en datering van Veeneiken in de Vechtstreek. Een van de bomen die in de Bloemendalerpolder bij Weesp werden gevonden, ontkiemde in 1048 voor Christus.

Bij de aanleg van de nieuwbouwwijk Weespersluis in de Bloemendalerpolder bij Weesp zijn tientallen veeneiken aangetroffen uit de late prehistorie en de Romeinse tijd. In deze film wordt duidelijk gemaakt hoe veeneiken worden onderzocht en gedateerd.

Deze veeneiken geven een goed beeld van de bosontwikkeling in de Bloemendalerpolder tussen de 13de eeuw v.Chr. en de 4de eeuw na Chr. Het ontstaan, de groei en ondergang van het bos worden in de video geschetst tegen de achtergrond van de landschappelijke ontwikkeling van Rijn, Oer-IJ, Almere en Vlie.

Het onderzoek werd uitgevoerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en Sjoerd van Daalen Dendrochronologie.

De documentaire https://www.youtube.com/watch?v=fAi4qrb9vT4 

Foto: Tamar de Vries

Bezoek Buitenplaats Middenhoek

Op zondag 26 juli 2020 organiseert het Vechtstreekmuseum een bezoek aan de tuin van Buitenplaats Middenhoek in Nieuwersluis. De prachtige wandeling over de slingerpaden, langs de vijvers, de boomgaard, het parkbos, de moestuin en de historische gebouwen laat de geschiedenis van dit landgoed, dat al in 1719 is ontstaan, herleven. De enthousiaste eigenaar en gids zal u rondleiden. Reserveren is noodzakelijk en kan via de website www.vechtstreekmuseum.nl

Verschenen: Elsenburg, de verdwenen buitenplaats

De geschiedenis van de verdwenen buitenplaats Elsenburg in Maarssen is tevens de geschiedenis van het ontstaan van het buitenleven aan de Vecht. De rijke koopman Joan Huydecoper (1599-1661), burgemeester van Amsterdam, speelde daarbij een belangrijke rol. Hij bouwde zijn boerenhofstede de Gouden Hoeff in 1628 uit tot het buitenhuis Goudestein. In de jaren erna realiseerde hij, als projectontwikkelaar avant la lettre, nog zo’n veertig buitenplaatsen. Daarmee veranderde de heerlijkheid Maarsseveen van een boerendorp in een lustoord van buitenplaatsen. Elsenburg, ontworpen door de bekende classicistische architect Philips Vingboons, was de eerste in de reeks. Op de buitenplaatsen vonden in de loop van de tijd grote veranderingen plaats wat betreft het type huis, de leefstijl van de bewoners en de omvang en inrichting van tuinen en omliggende gronden. Deze ontwikkelingen zien we terug in het verhaal over de buitenplaats Elsenburg.

Elsenburg is een nieuwe Vecht-titel van de uitgever Verloren

Wat is de Regionale Energiestrategie (RES)?

Er wordt veel gesproken over RES hetgeen slaat op Regionale Energiestrategieën die in vele regio’s van Nederland worden ontwikkeld teneinde het gebruik van fossiele brandstoffen zoveel als mogelijk terug te dringen. Zo ook in de provincie Utrecht en Noord-Holland. Deze laatste publiceerde eind 2019 de volgende tekst:


In Nederland spraken we maatregelen af in het Klimaatakkoord. We gaan met elkaar de CO2-uitstoot sterk verminderen: in 2030 met de helft ten opzichte van 1990 en in 2050 met 95%. Zo voorkomen we dat de aarde met meer dan twee graden Celcius opwarmt en we overal serieuze problemen krijgen. Om maatregelen uit het Klimaatakkoord te realiseren hebben overheden, inwoners, bedrijfsleven, netbeheerders, energiecoöperaties en maatschappelijke organisaties elkaar nodig. Energietransitie houdt niet op bij de gemeentegrens. Daarom werken al deze partijen samen aan een Regionale Energie Strategie: de RES. Dat gebeurt in 30 energieregio’s in Nederland, waaronder energieregio Noord-Holland Zuid.

Bekijk de animatie: wat is de Regionale Energiestrategie? Informatie:http://www.energieregionhn.nl www.energieregionhn.nl

Animatie: Studio Duel in opdracht van Nationaal Programma Regionale Energiestrategie.

Groot Toekomstdebat Gooi & Vecht 21-2-2020

Vrijdag 21 februari 2020 van 16 tot 19 uur in Singer Laren

Tussen Vecht en Eem organiseert een paneldiscussie met plannenmakers, erfgoedbeschermers, natuurorganisaties; nieuwe-energie opwekkers en de aanwezigen. Met welke blik vinden zij elkaar voor een wenselijk èn haalbaar toekomstscenario op middellange termijn, in 2040? Waar kunnen en mogen windturbines en zonneweiden komen? Welke boodschap geven wij mee aan gemeenten die binnenkort, ook in regioverband, hun Omgevingsvisie moeten gaan vaststellen?

De bijeenkomst wordt ingeleid door een lezing van voormalig Rijksadviseur voor Landschap en Water, prof. Eric Luiten thans hoogleraar Erfgoed en Ruimtelijk Ontwerp aan de TU Delft.

Gespreksleider: oud-gedeputeerde Bart Krol van de provincie Utrecht.

Bestemd voor vertegenwoordigers van erfgoed- en natuurorganisaties en voor iedere burger en bestuurder met compassie voor ons gebied, die ook voor komende generaties de rijke geschiedenis wil doorgeven. Bijdrage in de kosten € 10,-

Opgeven voor het Groot Goois Toekomstdebat bij: https://www.tussenvechteneem.nl/aanmeldingsformulier-groot-goois-toekomstdebat/

Emil Ludenbijeenkomst 2019

Op vrijdag 11 oktober 2019 opende Frits van Dulm de bijeenkomst  van Tussen Vecht en Eem in de Burgerzaal van het oude Stadhuis te Naarden, waar een grote groep geïnteresseerden bijeen was voor de uitreiking van de Emil Ludenpenning 2019 aan Piet Bakker. De redenen voor de uitverkiezing van Piet Bakker zijn, samengevat, dat hij op bijzonder en belangrijke wijze, met grote kennis en inzet, heeft bijgedragen aan de kennis over en behoud van natuur en erfgoed in het Gooi waarbij hij in zijn werk, zijn vele adviezen, publicaties en lezingen juist ook aandacht heeft gevestigd op de waarden van de natuur in relatie tot de cultuurhistorie.

Zie voor een verslag: https://www.tussenvechteneem.nl/emil-ludenbijeenkomst-2019/ en voor een video-impressie: https://www.youtube.com/watch?v=bWWDCsU4aGY

Windmolens en zonnepanelen in de Vechtstreek

Naar aanleiding van de Spaar het Gein-actie: geen “mega-windmolens in ’t Gein”, heeft de Vechtplassencommissie (VPC) opnieuw een standpunt geformuleerd over dit onderwerp.

De VPC steunt het standpunt om geen windturbines toe te staan midden in de polder Baambrugge-Oostzijds.

Het VPC-beleid t.a.v. windturbines is verder te vinden op de website www.vechtplassencommissie.nl. Dit standpunt lijkt op dat van Spaar het Gein met dit verschil dat de VPC voor potentiële locaties van windturbines – die overigens niet worden uitgesloten als toekomstige noodzakelijke bron van energie – al wel enige algemene randvoorwaarden heeft geformuleerd. Voor het opwekken van de noodzakelijke energie in het VPC- werkgebied (dat o.a. het Gein-gebied behelst) zijn deze randvoorwaarden op dit moment:

  • eerst zonne-energie (onder voorwaarden)
  • als windenergie redelijkerwijs daadwerkelijk onafwendbaar is dan o.a.:
    • uitsluitend op ecologisch verantwoorde locaties
    • landschappelijk: bij voorkeur aansluitend bij reeds bestaande windturbines, in clusteropstelling en op of nabij bedrijven- en industrieterreinen.

Het landschap staat in toenemende mate onder druk. Zie de ingezonden brief in de Volkskrant van 9 december 2019 “Ons landschap is van niemand meer”. De Vechtplassencommissie wil ook cultuur- en natuurlandschappen zoveel mogelijk vrijwaren van onnatuurlijke elementen. Wat is het maximale laadvermogen van het landschap? De randvoorwaarde “geclusterde opstelling” bewerkstelligt dat er “lege” perspectieven kunnen overblijven.

Een toetsing aan het VPC-beleid levert op dat windturbines in de eerder genoemde (lijn)opstelling zuidelijk van de rivier het Gein volgens dit beleid ongewenst is.


Emil Luden-penning-2019

De Emil-Ludenpenning wordt dit jaar uitgereikt aan: Piet Bakker.

Deze heeft op een bijzondere en belangrijke wijze bijgedragen aan de kennis over en het behoud van natuur en erfgoed in Gooi en Vechtstreek. Hij heeft daarbij in zijn werk, zijn vele adviezen, publicaties en lezingen aandacht gevestigd op de waarden van de natuur in relatie tot de cultuurhistorie.

De Emil Luden-lezing wordt gegeven door prof. dr. Hans Renes, hoogleraar faculteit Geowetenschappen Universiteit Utrecht en hoogleraar Erfgoed en Ruimte Vrije Universiteit Amsterdam.

De muziek wordt dit jaar verzorgd door Annoesjka Cabo (viool) en Amerentia van der Kooij (altviool).

De bijeenkomst vindt plaats op vrijdag 11 oktober 2019 om 20.00 uur in de raadzaal van het oude Stadhuis te Naarden, Marktstraat 22, 1411 EA Naarden. Inloop 19.30 uur.

Als u aanwezig wilt zijn, wordt u verzocht u vóór 9 oktober a.s. op te geven bij de secretaris van de Stichting Stad en Lande van Gooiland: secretaris@erfgooiers.com