Hooibergen in de Vechtstreek

Er zijn nog (ca) 318 hooibergen in de gemeente Stichtse Vecht
In de Vechtstreek had iedere boerderij tenminste één hooiberg. Zo gewoon waren ze. Maar ze spelen geen rol meer in de moderne hooibouw en staan er daarom vaak verkommerd bij. De gedachte dat de hooiberg uit het agrarisch cultuurlandschap zou verdwijnen, was voor het Cultuurplatform Vechtstreek en de Vechtplassencommissie aanleiding om, op initiatief van Arie Manten, alle hooibergen in Stichtse Vecht te inventariseren. Met steun van de Gebiedscommissie Utrecht West en met hulp van vrijwilligers uit van de Historische Kringen van Maarssen, Breukelen en Loenen zijn 318 hooibergen in kaart gebracht. De resultaten zijn door Peter Bos verwerkt en digitaal ingevoerd in de provinciale GIS.Uit de inventarisatie bleek dat nog maar 13 hooibergen hun oorspronkelijke functie hebben. En dat maar één hooiberg in gebruik is als Bed & Breakfast. De meeste hebben op allerlei manieren een nieuwe bestemming gekregen. Veelal creatief, maar lang niet altijd geschikt voor een schoonheidsprijs en niet zelden met verlies van de karakteristieke waarden. Omdat een zinvolle bestemming de beste garantie is om de hooibergen met hun kenmerkende roeden en dakvormen als wezenlijk onderdeel van het agrarisch erfgoed en cultuurlandschap te behouden, wil de werkgroep eigenaren aan de hand van goede voorbeelden stimuleren om een passende herbestemming te zoeken.
In december 2014 verscheen de Handreiking Nieuwe Functies op Vrijkomende Agrarische Bedrijfspercelen, waarin de Provincie schetst hoe zij, om de kwaliteit en de vitaliteit van het landelijk gebied te waarborgen, terughoudend om wil gaan met sloop en bij de verplichte sloop een uitzondering wil maken voor historisch waardevolle bebouwing, op voorwaarde dat deze een passende functie krijgt die bijdraagt aan behoud. Binnen dit kader lijkt de hooiberg te redden van de ondergang!
zie o.a. vecht.nl/plannen/vechtprojecten/hooibergen

Cultuurfonds Stichtse Vecht

Op 1 januari 2015 ging de samenwerking tussen de gemeente Stichtse Vecht en het Prins Bernhard Cultuurfonds van start met de introductie van het Cultuurfonds Stichtse Vecht en de daarbij behorende website www.cultuurfonds.nl/stichtsevecht alwaar culturele organisaties in de gemeente hun aanvragen voor ondersteuning van culturele projecten kunnen indienen. De provinciale afdeling Utrecht van het Prins Bernhard Cultuurfonds behandelt de aanvragen. De deadline voor het indienen van aanvragen is steeds een maand vóór de vergaderdatum. Zie voor precieze data de website www.cultuurfonds.nl/utrecht/aanvragen

Het Cultuurplatform Stichtse Vecht (www.cultuurplatformvechtstreek.nl) en Stichting Vechtsnoer (www.vechtsnoer.nl) zijn als vertegenwoordigers van de cultuursector gesprekspartner van het fonds en dragen vanuit die rol ideeën aan. Het is verder de bedoeling dat ook particulieren, bedrijven en vermogensfondsen financiële bijdragen aan het Cultuurfonds Stichtse Vecht gaan geven. De bruidsschat van de gemeente aan het Cultuurfonds bedroeg begin dit jaar €90.000. In de loop van dit jaar mag een eerste evaluatie worden verwacht.

Historisch groen in de gemeente Stichtse Vecht

In Stichtse Vecht wordt hard gewerkt aan het in kaart brengen van het historisch groen. Dat wordt een aparte kaartlaag van de nog op te stellen cultuurhistorische waardenkaart. Historisch groen komt ook op de zgn. Groene Kaart behorende bij de te actualiseren bomenverordening en het bomenbeleid. Met het oog op harmonisatie van dat laatste wil de gemeente de plannen nog voor de zomer vaststellen. Positief is dat de gemeente zo veel waarde aan het historisch groen hecht.

Op uitnodiging van de gemeente heeft een klankbordgroep naar de eerste concepten gekeken en is tot de conclusie dat:

* door bureau en medewerkers hard is gewerkt en in korte tijd al goed en waardevol werk is verzet, resulteerde in uitgebreide beleidsnotities, een concept bomenverordening en drie, onderling verschillende kaarten;
* de gepresenteerde plannen nog niet rijp zijn voor besluitvorming;
* dat geldt met name de presentatie op drie verschillende, niet geïntegreerde kaarten;
* dat de uitgangspunten voor de inventarisatie niet duidelijk zijn en dat nog niet alle reeds door derden verzamelde informatie is verwerkt;
* het niet realistisch is te verwachten dat deze lacunes op korte kunnen worden hersteld cq voldoende aangevuld;
* besluitvorming op basis van het thans beschikbare materiaal ongewenste onduidelijkheden introduceert waarvan de consequenties niet zijn te overzien en derhalve niet verantwoord is.
In een zienswijze heeft de VPC, als penvoerder van de klankbordgroep, geconcludeerd dat het thans beschikbare materiaal niet rijp is voor besluitvorming en dat het niet realistisch is te verwachten dat de noodzakelijke aanvullingen en verbeteringen op korte kunnen zijn hersteld. En het College met klem in overweging gegeven af te zien van hun voornemen het bomenbeleid vòòr de zomer door de Raad te laten vaststellen en een zodanige datum te zoeken die het in rede mogelijk maakt beleid te formuleren dat de toets der kritiek kan doorstaan.

Hooibergen in Stichtse Vecht

17 Februari 2015 verscheen een interessante studie over hooibergen in de gemeente Stichtse Vecht.

Hooibergen in de Stichtse Vecht – Inventarisatie 2010-2015 (pdf)

Hooibouw en hooibergen in de Utrechtse Vechtstreek 2010 (pdf)

Opmerkingen, reacties en aanvullingen op het hooiberg project en de inventarisatie kunnen gemaild worden naar hooiberg@peterbosmonumenten.nl.

Zie ook de St. Kennisbehoud Hooibergen Nederland

Hooibergstal Hinderdam foto Johan Borsch

Hooibergstal Hinderdam – foto Johan Borsch

 

 

 

 

 

 

 

 

Continue reading

Cultuurmanifest Stichtse Vecht

Als we de cultuur willen behouden, moeten we haar blijven scheppen.
 Johan Huizinga

Als je vertelt dat je in de Vechtstreek woont kijken mensen je wel eens jaloers aan. Een welvarend stukje Holland tussen de twee meest vitale steden van het land. Een oase van rust en schoonheid te midden van haast en drukte. Een streek die wordt gekenmerkt door een landschap dat een rijke geschiedenis vertelt, een rivier die de natuur tot het hart van de wereld maakt, bewoners die meer dan gemiddeld betrokken zijn op hun omgeving.

Het mooie van dat oude landschap en erfgoed in de Vechtstreek is dat het je doet beseffen dat je onderdeel bent van de geschiedenis. Een geschiedenis die niet allen ver teruggaat, maar juist daarom, ook potentie heeft om nog lang voort te duren. De keuzes van vandaag zijn daarom niet alleen keuzes voor vandaag, of de komende vier jaar, het zijn evenzeer keuzes voor de echt lange termijn.

Negen stellingen over de toekomst van cultuur in de gemeente:

1. Cultuur is een waarde op zichzelf Cultuur is een ander woord voor beschaving. Het is onze geschiedenis en daarom onze toekomst. Het is hoe we met elkaar omgaan. Zonder cultuur geen democratie, geen verkiezingen, geen debat over de toekomst. Cultuur bindt de samenleving, biedt basis voor samenwerken, samenleven , veiligheid.

2. Cultuur is niet vrijblijvend Watzalawick leert dat je niet niet kunt communiceren. Wie zwijgt communiceert dat hij zwijgt. Zo kan je ook niet niet een cultuurbeleid hebben. Je beleid ìs immers cultuur; een uitdrukking van je waarden en normen. Bestuurder die zeggen geen cultuurbeleid te willen voeren, kiezen daarmee voor afbraak van de cultuur.

3. Cultuur is in een toekomstige economie van onschatbare waarde (kennis en productiecapaciteit zijn overal, erfgoed is uniek) We leven in een tijd dat vrijwel alle keuzes financieel en economisch worden gelegitimeerd. Of het gaat om onze gezondheid, om mensenrechten, verkeer, Europa…’het gaat tenslotte om de economie.’ Daarbij zien we soms over het hoofd dat cultuur een waarde op zichzelf is. In de wereld van management en bestuur zijn cultuur en strategie steeds meer synoniem aan het worden. Maar als we echt naar de economie kijken moeten we anders kiezen dan we nu doen, dan moeten we investeren in dat waar we toekomst in zien. Nog maar vijftig jaar geleden hadden we in Nederland een indrukwekkende industrie. Veel daarvan is vertrokken naar lagelonenlanden. Daarna kwam een diensteneconomie op en gedurende enige tijd dachten economen dat Nederlands toekomst lag in de kenniseconomie. Het handwerk elders, maar het denkwerk hier. Nog maar tien jaar geleden ondersteunden we China bij het opzetten van wetenschapsbeleid. Momenteel studeren er vier keer zoveel Chinezen als Amerikanen jaarlijks af. In 2020 hebben 195 miljoen Chinezen een bachelordiploma (evenveel als de helft van de bevolking van Europa). Onze kennisvoorsprong slinkt met de dag. Op één aspect heeft Europa iets te bieden waar men elders in de wereld grote waarde aan hecht: geschiedenis en cultuur. Dat is dus ons kapitaal. Dat kapitaal vraagt om onderhoud en actualisatie.

4. Zeggen dat cultuur geen kerntaak van de gemeente is (en het dus niet meer doen), is het failliet van de lokale democratie Het huidige college heeft zich uitgesproken voor het beperken tot wettelijke taken. Cultuur hoort daar niet bij. Een gemeente die dat uitspreekt ziet niet in dat de taak van de gemeente per definitie breder is dan de wettelijke. Een gemeente is geen filiaal van de rijksoverheid, maar een zelfstandig gelegitimeerde overheid die eigen keuzes maakt. Beperken tot door het rijk opgelegde taken is democratische armoede. Dan hoeven we ook niet meer naar de stembus.

5. Vrijwilligers werken vrijwillig De participatiesamenleving veronderstelt dat burgers taken van de overheid overnemen. Mantelzorg, hulp in de klas, noem maar op. De cultuursector bestaat van oudsher vooral door vrijwilligers, mensen die al van de participatiesamenleving waren voor het begrip ontstond. Dat doen die vrijwilligers uit liefde voor de cultuur, uit besef van verantwoordelijkheid als burger of om iets zinvols te kunnen doen. Sommigen vele uren per week. Teveel taken van de gemeente over de heg van de vrijwilligers kieperen kan contraproductief werken. Vrijwilligers voelen het niet langer als vrijwillig en haken af. De kruik gaat zolang te water tot hij barst. Vrijwilligers zijn te motiveren als de gemeente partner is, medeverantwoordelijkheid neemt, de cultuur even serieus neemt als de vrijwilligers, in woord èn daad.

6. Cultuur is niet gratis, het komt niet vanzelf, het is het gevolg van aandacht, liefde, prioriteit Cultuur vraagt om onderhoud, onderhoud is doorinvesteren. Dat wordt zichtbaar in beschikbare budgetten, inhoudelijke keuzes, prioriteiten. En maar in heel beperkte mate in lippendienst.

7. Een cultuurportefeuille zonder ambtelijke ondersteuning is symboolpolitiek De bezuinigingen op cultuur hebben de ambtelijke capaciteit met die taak gedecimeerd. De subsidieverdeling de deur uitgedaan. De wethouder cultuur is daarmee een Jan zonder land geworden, een quantité negligable. Als cultuur een serieuze factor moet zijn in de integrale beleidsvorming in de gemeente, kan de wethouder cultuur niet zonder ondersteuning die vanuit cultuurperspectief inbreng levert in beleidsvorming. Juist ook vanwege de beperkte middelen vraagt cultuur om politiek gewicht. Het zou daarom goed zijn als de portefeuille cultuur zou worden ondergebracht in de portefeuille van de burgemeester.

8. Een gemeente met zoveel cultureel kapitaal dient dat te onderhouden en ontwikkelen. Zo niet: kapitaalvernietiging Niet onderhouden leidt tot achterstallig onderhoud, tot verwaarlozing. Teveel achterstallig onderhoud leidt tot sloop.

9. Recreatie en toerisme zijn afgeleide van het aanbod Waarom komen toerisme naar de Vechtstreek? Omdat het een unieke combinatie van cultuur en natuur biedt. Een oud cultuurlandschap, prachtige monumenten, de geschiedenis van de Hollandse welvaart, de rust tussen twee oude grote steden. Als je meer toerisme wilt begint dat bij het onderhoud en de doorontwikkeling van het aanbod. De huidige prioriteit van recreatie en toerisme boven cultuur is beginnen aan de verkeerde kant.

Concept Jaap van het Hek